Tüketici kredisi; bankanın veya finansman kuruluşunun tüketiciye faiz, ücret ya da benzeri bir menfaat karşılığında kredi verdiği sözleşmedir. Konut edinmek amacıyla kullanılan krediler ise konut finansmanı sözleşmesi kapsamında değerlendirilir. Sözleşmeler yazılı veya mesafeli olarak kurulmalı; açık, anlaşılır ve okunabilir bir nüshası tüketiciye verilmelidir.
Kredi masrafları sınırsız değildir
Tüketici kredisinde kredi tahsis ücreti, kullandırılan anaparanın binde beşini geçemez. Bunun dışında istihbarat, ödeme planı değiştirme veya kredi işlem fişi gibi adlarla ücret alınamaz. Ekspertiz ve rehin tesis ücretleri ise yalnızca gerçek ve belgelenebilir giderler ölçüsünde talep edilebilir.
Sadece kredi ödemeleri için açılan hesaptan hesap işletim ücreti alınamaz.
Sigorta zorunlu tutulamaz
Tüketicinin açık talebi olmadan kredi bağlantılı sigorta yaptırılamaz. Banka, tüketiciye sigortasız kredi seçeneği de sunmalıdır. Tüketici sigorta yaptırmayı tercih ederse başka bir sigorta şirketinden sağladığı, kredi tutarı ve süresiyle uyumlu poliçeyi bankaya kabul ettirebilir. Kredi; otomatik ödeme talimatı veya başka bir yan finansal ürünün satın alınması şartına bağlanamaz.
Tüketici kredisinde 14 günlük cayma hakkı vardır
Tüketici, tüketici kredisi sözleşmesinden 14 gün içinde, gerekçe göstermeden ve cezai şart ödemeden cayabilir. Kredi kullanılmışsa anapara ile kredinin kullanıldığı tarihten geri ödeme tarihine kadar işlemiş faiz, cayma bildiriminden itibaren en geç 30 gün içinde ödenmelidir.
Bu 14 günlük cayma hakkı, konut finansmanı sözleşmeleri bakımından genel bir cayma hakkı olarak uygulanmaz.
Erken ödeme hâlinde indirim yapılmalıdır
Tüketici kredisinin kısmen veya tamamen erken ödenmesi hâlinde banka, erken ödenen tutara ilişkin faiz ve diğer maliyetlerde indirim yapmak zorundadır.
Sabit faizli konut kredisinde ise sözleşmede açıkça kararlaştırılmış olması şartıyla erken ödeme tazminatı alınabilir. Bu tutar, kalan vadesi 36 ayı aşmayan kredilerde erken ödenen anaparanın yüzde 1’ini; 36 ayı aşan kredilerde yüzde 2’sini geçemez. Değişken faizli konut kredilerinde erken ödeme tazminatı alınamaz.
Kredi erken kapatıldığında, krediye bağlı hayat sigortasının kalan süresine ait primin iadesi için sigorta sözleşmesinin sona erdirilmesi talep edilebilir.
Borcun tamamı hemen istenemez
Kalan borcun tamamının talep edilebilmesi için bankanın sözleşmedeki yükümlülüklerini yerine getirmiş olması, tüketicinin birbirini izleyen en az iki taksidi ödememesi ve tüketiciye en az 30 günlük ödeme süresi verilerek uyarı yapılması gerekir.
Kredi sözleşmesi, ödeme planı, sigorta poliçesi ve kesintilere ilişkin belgeler saklanmalıdır. Haksız ücret, sigorta, erken ödeme tazminatı veya borcun muaccel hâle getirilmesine ilişkin uyuşmazlıklarda hak kaybı yaşanmaması için tüketici hukuku alanında uzman bir avukattan hukuki destek alınması önerilir.
Av. Dr. Ali YENİAY