6502 sayılı Tüketicinin Korunması Hakkında Kanun; ticari veya mesleki olmayan amaçlarla hareket eden gerçek ya da tüzel kişiler ile satıcı veya hizmet sağlayıcılar arasındaki tüketici işlemlerini kapsar.
Sözleşmeler açık ve anlaşılır olmalıdır
Tüketici sözleşmeleri sade, açık ve okunabilir şekilde düzenlenmeli; sözleşmenin bir örneği tüketiciye verilmelidir. Tüketiciyle müzakere edilmeden sözleşmeye eklenen ve tüketici aleyhine dengesizlik yaratan haksız şartlar geçersizdir. Sözleşmedeki belirsiz hükümler tüketici lehine yorumlanır.
Tüketici senetleri ve faiz
Tüketici işlemleri nedeniyle senet düzenlenecekse senetlerin nama yazılı ve her taksit için ayrı ayrı hazırlanması gerekir. Buna aykırı düzenlenen senetler tüketici yönünden geçersizdir.
Tüketici işlemlerinde, temerrüt hâli de dâhil olmak üzere, bileşik faiz uygulanamaz. Tüketicinin borcu için alınan şahsi teminatlar ise kural olarak adi kefalet sayılır.
Teşhir edilen malın satışından kaçınılamaz
Vitrinde, rafta veya internet ortamında teşhir edilen bir malın satılık olmadığı açıkça belirtilmedikçe satışından kaçınılamaz. Hizmet sağlayıcı da haklı bir neden bulunmadıkça hizmet sunmayı reddedemez.
Bir mal veya hizmetin satışı, haklı bir neden bulunmadıkça başka bir ürünün satın alınması ya da belirli bir miktarın kabul edilmesi şartına bağlanamaz.
Sipariş edilmeyen ürün için ödeme yapılamaz
Tüketicinin sipariş etmediği bir malın gönderilmesi veya hizmetin sunulması hâlinde tüketiciden ücret istenemez. Tüketicinin sessiz kalması, ürünü teslim alması veya kullanması sözleşmenin kurulduğu anlamına gelmez. Tüketicinin sipariş etmediği ürünü geri gönderme ya da muhafaza etme yükümlülüğü de bulunmamaktadır.
Tüketici hakem heyetine başvuru
2026 yılında değeri 186.000 TL’nin altında bulunan tüketici uyuşmazlıklarında il veya ilçe tüketici hakem heyetine başvurulması zorunludur. Başvuru; tüketicinin yerleşim yerindeki veya işlemin yapıldığı yerdeki hakem heyetine şahsen, avukat aracılığıyla, posta yoluyla ya da e-Devlet üzerinden yapılabilir.
186.000 TL ve üzerindeki uyuşmazlıklarda tüketici hakem heyetine başvurulamaz. Bu uyuşmazlıklarda, Kanun’daki istisnalar saklı olmak üzere, önce dava şartı arabuluculuğa; anlaşma sağlanamazsa tüketici mahkemesine başvurulması gerekir. Parasal sınır her yıl değiştiğinden başvuru tarihindeki güncel tutar kontrol edilmelidir.
Hakem heyeti kararlarının uygulanması
Tüketici hakem heyeti kararları tarafları bağlar. Kararın satıcı veya hizmet sağlayıcı tarafından yerine getirilmemesi hâlinde tüketici, kararın ilamlı icra yoluyla uygulanması için icra dairesine başvurabilir.
Taraflar, kararın tebliğinden itibaren iki hafta içinde tüketici mahkemesine itiraz edebilir. Hakem heyeti kararına itiraz edilmesi, mahkeme tarafından ayrıca durdurma kararı verilmedikçe kararın uygulanmasını kendiliğinden durdurmaz.
Başvuruda belgelerin önemi
Fatura, sözleşme, ödeme belgesi, servis fişi, fotoğraf, mesaj ve e-posta yazışmaları gibi belgeler saklanmalı; satıcıya yöneltilen talepler mümkün olduğunca yazılı ve ispatlanabilir şekilde iletilmelidir.
Her tüketici uyuşmazlığı; sözleşmenin türüne, talep edilen tutara ve somut olayın özelliklerine göre farklılık gösterebilir. Hak kaybı yaşanmaması ve doğru başvuru yolunun belirlenmesi için tüketici hukuku alanında uzman bir avukattan hukuki destek alınması önerilir.
Av. Dr. Ali YENİAY